In mijn hutje aan de rand van New York word ik wakker in een bed van stro. Teen is ondergebracht in het pakhuis waar ik, al anderhalve maand, iedere dag centen bijeen probeer te sparen om de trein naar het Westen te kunnen betalen. Het is geen vervelend werk om schepen te laden of karavanen van goederen te voorzien. Het enige nadeel is dat ik wekelijks moet betalen voor de acht vierkante meter afgebakend door houten schotten, die ik huis dien te noemen. Als Europeaan denken zomaar een eigen huis te bezitten is natuurlijk van de zotte. Al helemaal aangezien ik het me niet kan veroorloven naar Parijse parfum te rieken.
Aan de rand van de stad zijn de straten besmeurd met paardenstront en karkassen. Populair is het varkensgeraamte, hoewel ik onderweg naar de binnenstad liever de kippenlijkjes wegtrap. De straten zijn leeg zo vroeg op de morgen. Slechts de armen trotseren de ochtendmist. Ze moeten vroeg op om de kosten van de tram te besparen.
Een roodharige man raapt de botten van een pas gestorven konijn van de stoep. Waarschijnlijk gestorven door ziekten. Niet de meest wijze beslissing om het op te eten, maar ook een katholiek heeft meer nodig dan het lichaam van Christus. Een paar uur de botten laten trekken in kokend water maakt een lekker middagmaal. Het magere vlees gesneden erbij en wat groenten of aardappels.
We hadden vroeger veel konijnen op de boerderij. Ze dienden voornamelijk als attractie voor de kinderen. Pas als ze oud en dik genoeg waren, werden ze met kerst klaargemaakt. Eén slag met een stuk hout in de nek van het obesitaspatiëntje en het stemde in met de chef.
Bij de gedachte aan de Ierse soep rommelt mijn maag. Ik heb nog niet gegeten. Ik probeer de honger uit te bannen tot de lunch. Meestal krijg ik die op mijn werk voor niks indien ik die morgen goede resultaten heb geboekt.

Alleen Andrew is al aan het werk, hij is de enige die zowel ’s nachts als ’s morgens meedraait. Is hij klaar dan valt hij voor de magazijnpoort in slaap totdat de zon weer ondergaat om vervolgens weer te werken. Zou hij geen twee diensten draaien dan was de man, die door zijn ouders Ling wordt genoemd, een teleurstelling voor zijn in China achtergebleven familie. Werkeloos heet dat in Europa. ‘Voor iedere Aziaat die één dienst draait liever een neger.’ Eén van de baas zijn wijze spreuken. Zijn loon gaat regelrecht in een envelop op weg naar het Oosten, slechts een klein deel gebruikt hij om hier te overleven.
Teen staat achterin, ze brult als ze me hoort aankomen. Ik hef mijn kin op met mijn achterhoofd als Andrew met een kist, eens zijn lengte, voorbij komt strompelen op weg naar de haven. Er ligt een schip dat West-Europa gaat bevoorraden met de oneindige Amerikaanse voorraad aan huiden en granen. Ik zou hem best willen groeten, hem vragen hoe het werk hem bevalt, waar zijn familie vandaan komt en nog veel meer, maar Andrew spreekt met twee woorden: ‘ja’ en ‘nee’. Meer kent hij er niet. Zelfs Teen heeft meer te vertellen, hoewel ze op het moment meer oog lijkt te hebben voor de emmer water die ik voor haar neerzet. Geen knuffel of begroetingslik. De lege emmer van gisteren die inmiddels slechts dient als lekbak voor haar kwijlende onderlip gaat weer naar de keuken.
De meeste sjouwers zijn even communicatief onderlegd als Andrew en Teen. Zodra de lunchbel rinkelt zitten ze voor het hek op een rij, met de rug naar de opeengestapelde kisten werk, het meegebrachte brood te eten, terwijl ze fluiten naar voorbijlopende dames. Ik eet mijn lunch met Teen in de stallen bij het magazijn.
‘Hier zit je.’ Edward, de eigenaar, loopt de stallen binnen. ‘Sigaar?’ vraagt hij als hij naast me op een baal stro komt zitten. De laatste dagen komt hij vaker zijn lunch met ons genieten. Misschien omdat hij ervan geniet dat ik de Engelse taal zo snel eigen ben; waarschijnlijk omdat hij geen genoeg kan krijgen van Teen. ‘Nee, dank u. Ik rook niet.’ Hij drukt me een sigaar in de hand. ‘Al mijn vrienden roken.’ Zijn hangende oogleden herinneren me aan de vermoeide doch dienstbare blik van Saar. Wie wil er nou geen vriend zijn van deze trouwe merrie, in dit geval bedeeld met een brede snor. Zodoende spendeer ik de lunchpauze hoestend en proestend op een hooibaal in Teens stal, terwijl mijn werkgever lachend mijn schouder uit de kom probeert te slaan en gelijktijdig  met een lucifer ervoor zorgt dat mijn sigaar niet dooft.

Als ik weer aan het werk ga, zie ik Andrew het terrein af lopen. Zijn dubbele dienst zit erop, dus loopt hij een rondje door het centrum waarna hij een plekje voor de poort uitzoekt. Hij is maar net de hoek om of ik hoor een Tsunami aan Aziatische woorden door de lucht vliegen gevolgd door wat lijkt op Ierse repliek. Ik laat een zak granen van mijn schouder vallen en ren naar het eind van de straat. Andrew ligt op de grond. Vier roodharigen schoppen hem om beurten. Omstanders wenden hun hoofden af als ze voorbijlopen. Niemand grijpt in.
Ik ren op de vier mannen af. ‘Laat hem met rust!’ schreeuw ik als ik de dichtstbijzijnde Ier een klap op zijn achterhoofd geef. Hij valt voorover op Andrew, die me ernstig aankijkt. Hij schudt zijn hoofd: ‘Nee… nee…’ De drie andere mannen hebben zich naar mij gekeerd. ‘Nee… nee…’ Zijn gezicht zit onder het bloed. Het openen van zijn mond om te praten zorgt ervoor dat er bloed in loopt. Hij hoest het naar buiten. De drie mannen lopen met gebalde vuisten op me af. Ze hebben me omsingeld.
Rechts werpt een vuist in mijn gezicht. Links trapt tegen m’n rug. Ik val op mijn knieën. Midden pakt me bij mijn haren. ‘Nee… nee…’ De vierde man is weer opgestaan en nadert me met een mes. Hij drukt de punt tegen mijn adamsappel. Een smeekbede in mijn ogen richting de toeschouwers van het spektakel. Ik jaag ze weg. De vierde man slaat in mijn gezicht; ik laat me vallen, het heeft toch geen zin. Hij trekt het mes naar achter om ermee uit te halen. Dan klinkt er achter me een schot. De mannen rennen weg, alle vier een ander steegje in. Het is Edward.
Eén van mijn collega’s helpt me overeind. Twee andere tillen Andrew naar het pakhuis. Edward komt naar me toe gelopen. ‘Dead Rabbits.’ ‘Pardon?’ ‘De restantjes van de Dead Rabbits, een Ierse bende. We hadden nooit katholieken binnen moeten laten. Machtsbeluste klootzakken!’ Hij kijkt nog een keer om zich heen in de hoop een dood konijn overhoop te kunnen schieten. Niemand te zien. ‘Laten we die gele maar eens opknappen.’

Andrew is naar het huis van Edward gebracht aan de achterzijde van het pakhuis. Hij is op bed gelegd. Hij slaapt. Ruth, Edwards vrouw, is hem aan het oppoetsen. ‘Heeft hij nog iets gezegd? Waarom hij aangevallen werd?’ ‘Je gaat hem nu niet lastigvallen,’ reageert ze streng. ‘Ik wil gewoon weten wie het heeft gedaan en waarom.’ ‘Je speelt je detectivespelletje maar een andere keer, hij moet rusten.’ Ze wijst naar de deur. ‘En nu wegwezen hier, ga die jongen helpen.’
We lopen naar de keuken. Edward overgiet een doek met alcohol. ‘Neem mijn stoel.’ Hij geeft me de fles. ‘Neem een slok.’ Hij is kortaf, waarschijnlijk gefrustreerd door zijn gehoorzaamheid. Mijn vader kon ook beter gemeden worden als moeder hem de les had gelezen. Een man hoort niet op zijn plaats gezet te worden. Een paar klappen doen minder zeer. En wilde je die niet ontvangen dan kon je beter bij vader uit de buurt blijven op zo’n moment. Edwards fles negeren, ondanks dat ik alcohol niet lekker vind, lijkt me dus geen goed idee. Ik stik bijna van het hoesten na het nemen van de slok. Edward wacht niet af en veegt met de doek over mijn wangen. ‘Aaaii!’ De alcohol brandt op de wondjes in mijn gezicht. Ik neem gauw nog een slok. ‘Ziezo,’ zegt hij, ‘nu kun je weer aan het werk.’
De zak granen ligt nog op de plek waar ik hem gelaten heb. Ik til hem over mijn schouder en ga verder. De kapitein van het te laden schip dringt erop aan dat we doorwerken. ‘Door dat getreuzel van jullie loop ik al een half uur achter op schema. Opschieten!’ Hij tikt een paar keer op zijn zakhorloge en verhoogt daarmee ons tempo. Aan het eind van de dag, nadat ik Teen een fijne avond heb gewenst, loop ik het kantoor weer binnen op zoek naar de baas.
‘Je loon ligt op tafel.’ Edward hangt in zijn stoel een sigaar te roken. ‘Ben je er volgende week nog?’ ‘Ik blijf nog ten minste een week.’ Ik heb nu genoeg geld voor de trein, maar voordat ik vertrek wil ik ook nog een revolver aanschaffen. Vooral na wat er vanmiddag gebeurd is. ‘Hoe is het met Andrew?’ ‘Die komt er wel bovenop.’ Hij tikt zijn sigaar af. ‘Iemand zou met die gasten af moeten rekenen, zodat ze weten dat er niet met ons gesold kan worden.’ ‘Kunnen we het politiekorps niet inschakelen?’ ‘Bah! Als er iemand een kogel verdient, is het de politiechef.’ Hij bromt een keer waarmee het gespreksonderwerp de kamer uit vlucht. Tijd om te gaan.

De eindeloze wandeltocht naar de kubieke meter hout aan de rand van de stad is begonnen. Ik merk aan mijn benen dat ik extra hard heb moeten werken bij het laden van het schip om de tijd goed te maken. Bovendien ben ik nog overal broos. Ik loop langs de haven waar ik voor het eerst voet in Amerika gezet heb. De vermoeidheid speelt met mijn herinneringen. Zo denk ik een circusgroep aan wal te zien gaan. Heel even trap ik erin en schrik ik door het zien van de Oppasser. Het is de verslagenheid in mijn benen die me voor de gek houdt.
Als ik de haven ben gepasseerd, besluit ik eerst bij een wapenhandelaar naar de prijzen te gaan kijken. Mijn vingers masseren de buidel met geld aan mijn riem. Ik hoor de munten rinkelen. De vitrines liggen vol met revolvers en aan de muur erachter hangen geweren. Ik ga de vitrines af: de meeste zijn van Colt, hoewel er ook een enkele Remington en Smith & Wesson tussen ligt. Er is te veel keuze. Mijn voorkeur gaat uit naar een Colt, maar of ik dan een Paterson, Dragoon of Root moet hebben… geen idee. In een andere hoek liggen de Britse, Franse en Duitse revolvers waarvoor Edward me heeft gewaarschuwd: ‘Alleen een Amerikaan houdt je uit de kist.’
Uit angst mijn geld al uit te geven voordat ik met Edward kan overleggen, heb ik de winkelier niets gevraagd, zelfs niet of hij een nieuw legermodel heeft liggen, en ben ik weer op weg naar huis. De zon is inmiddels ondergegaan waardoor buiten het centrum het straatbeeld schemerig is. Met name de smalle straten zijn donker. Zo nu en dan doorkruis ik een brede, verlichte hoofdweg.
Naarmate ik dichter bij huis kom, verschijnen de verlichte wegen even sporadisch als er mensen te vinden zijn. Ik luister naar de regelmaat van mijn voetstappen. Achter me loopt nog iemand in hetzelfde ritme. Blijf ik even stilstaan, dan blijft die persoon ook stil. Versnel ik de maat, dan versnelt de pas achter me als vanzelfsprekend mee. Beter op elkaar ingespeeld dan echo en ik. Die vult de tussenmaten, de persoon achter me zorgt voor meer volume.
In het midden van een donkere straat verhoogt hij de maat. Ik blijf iets te lang in mijn eigen ritme hangen. Hij haalt me in. De vloer nadert. Hij trekt de buidel van mijn riem en fluistert: ‘Ga terug naar Europa.’ Dan spuugt hij op mijn wang en rent weg.

In het hospitaal word ik door de zuster wakker gemaakt om te drinken. Daarna val ik weer meteen in slaap. Later opnieuw: drink en slaap. De vijfde of zesde keer blijf ik wakker. De zuster geeft me wat te eten. Brood. Ik trek het laken omhoog om mijn lichaam te bekijken. ‘Je bent in je rug gestoken.’ Ik probeer me om te draaien in een poging mijn rug te bekijken. Een slecht idee. Het voelt alsof mijn huid aan het bed is vastgelijmd en ik hem langzaam van mijn vlees trek. Laat maar zitten. Ik ga weer in het kussen liggen.
Een paar uur later is het niet de zuster maar zijn het Andrew en Edward die me komen voeren. Helaas verandert het menu daarmee niet. ‘Die gele wilde mee om je te bedanken. Hij heeft wat voor je.’ Hij geeft Andrew een por, die vervolgens een stuk papier overhandigt. Ik vouw het open. Het is een profielschets. ‘Dat is een van die gasten die jou en Andrew aangevallen hebben. En volgens ooggetuigen ook degene die jou neergestoken heeft.’ Het is de vierde Ier.
Na het roken van zijn sigaar staat Edward op. ‘Andrew,’ zegt hij en wijst naar de deur. Als hij weg is, haalt Edward een leren doek uit zijn binnenzak, er zit een voorwerp in gewikkeld. Hij gooit het tussen mijn benen… ‘Zie het als een training om in het Westen te overleven.’ …en vertrekt. Ik trek mijn huid van het bed los zodat ik erbij kan. Het is een revolver, geladen zo te zien: vijf kogels. Eronder ligt een brief. Die haal ik eruit, de revolver wikkel ik weer in en leg ik onder mijn kussen.

Twee dagen later word ik het hospitaal uit gezet. Ik ben nog niet volledig hersteld maar langer kan ik niet blijven liggen. Ik heb nog voor twee dagen betaald, schrijft Edward. Hij zorgt ervoor dat Teen vanavond op het treinstation op me wacht. De revolver mag ik houden en de kogels die hij me heeft gegeven, dienen de gemaakte kosten voor het hospitaal te vereffenen. Op de achterzijde van Andrews tekening staat een adres. Daar kan ik het doelwit vinden, zijn drie handlangers zullen niet ver zijn. De vijfde kogel is de foutmarge van 20%.
Op de hoek van Seventh Avenue en Twentythird Street klop ik op de deur. Ik ren de hoek om en wacht ongezien totdat de deur geopend wordt. Mijn revolver geladen, de haan naar achter getrokken, in mijn jaszak. Al kost het me een nieuwe jas, dood gaat hij. Ik hoor een vrouwenstem: ‘Wie is daar?’ Ik haal de haan weer langzaam naar voren en kom de hoek om gelopen. ‘Pardon, ik dacht dat er niemand kwam. Ik ben op zoek naar uw zoon.’ Aan haar leeftijd te zien zou het zijn moeder kunnen zijn. ‘Kom binnen.’ Ze houdt de deur voor me open. Blijkbaar een goede gok.
‘Lust u thee?’ vraagt ze na me naar mijn plaats bij de haard gewezen te hebben. Nog voor ik kan antwoorden loopt ze naar de keuken. Uit beleefdheid antwoord ik naar verwachting: ‘Graag.’ Ik merk dat ik mijn hand nog altijd in mijn jaszak heb, terwijl ik de vele Christusbeelden bewonder op de schouw. ‘Mijn zoon kan ieder moment thuiskomen.’ Ik hoor haar rommelen met een ketel of pan.
‘Hier is uw thee,’ zegt ze met een verlaagd stemgeluid, gevolgd door een dubbele ‘klik’. Het voorhout van een hagelgeweer, is mijn conclusie nadat ik me omdraai om te zien wat voor theepot deze dame komt aandragen. Ik had de hoop dat het een gelijksoortige pot was als die mijn moeder doorgaans de kamer in droeg.
Ze houdt me onder schot. ‘Wie bent u? En wat doet u hier?’ Ik heb de haan van mijn revolver weer naar achter gehaald. We houden elkaar goed in de gaten. ‘Zoals ik al zei, ben ik op zoek naar uw zoon.’ Ze lijkt niet van plan te schieten zolang ik me niet beweeg, hoewel ik zittend in deze leunstoel nooit kans maak te ontsnappen. ‘Mijn zoon is in ’57 door de autoriteiten naar zijn graf gewezen.’ De 20% foutmarge blijkt een moeder in rouw.
Er klopt iemand op de voordeur. De vrouw draait uit reflex haar hoofd licht naar rechts. Voldoende afleiding voor mij om de stoel om te laten vallen. Ze schiet gericht uit haar ooghoek de rugleuning aan flarden. Ik trek de revolver uit mijn zak en schiet. Ze valt naar achter, tegen het aanrecht, en zakt op de grond. Intussen trapt iemand de voordeur open. Links komt binnen gerend met een mes in zijn hand. Voor hem neem ik iets meer tijd. Ik richt zorgvuldig en plaats één helder schot te midden van zijn zelf verachtende blik door het herkennen van zijn moordenaar. Nog drie kogels en evenveel roodharigen te gaan.
De vrouw komt bij in de hoek bij het aanrecht waar ze ineen is gezakt. Ze grijpt naar haar schouder waarin ik haar geraakt heb. Dan ziet ze hoe ik in haar leuningloze leunstoel zit te wachten. Ze zoekt naar haar geweer. ‘Dat heb ik voor de zekerheid weggelegd. Er zouden zomaar ongelukken kunnen gebeuren.’ Ze schreeuwt: ‘Klootzak!’
Ik pak het wapen op en druk er een kogel in. Misschien beter om dit wapen te gebruiken, dan heb ik meer kansen, op het aanrecht heb een doosje gevonden met minstens vijftien patronen. Van de eerste twee kogels die ik in mijn leven heb afgevuurd is er één na lang richten beland op de plek waar ik hem wilde hebben. Niet dat ik de dame nu nog dood wil hebben, maar ik richtte tussen haar ogen in plaats van op haar schouder. Bovendien kan ik nu nog eens ingrijpen mocht ze van plan zijn op te staan. Ik richt het wapen op de voordeur en wacht…

Het duurt lang. De wond in mijn rug protesteert tegen de stoel zonder rugleuning. De dame is flauwgevallen bij het zien van haar bloedende schouder, dus ook van haar kan ik geen aanspraak meer verwachten. Die Ieren moeten opschieten want deze dame heeft dringend medische hulp nodig. Niet dat zij nog in staat zullen zijn haar te helpen maar dan kan ik op zijn minst de buren waarschuwen of iets dergelijks. Misschien moet ik gaan staan. Het hagelgeweer naar voren gericht, mijn twee benen wijd uiteen met mijn linkervoet voor, schouder naar de deur. ‘Verrassing!..’ als ze binnenkomen en dan knal ik ze overhoop.
Twintig minuten later beginnen mijn benen te trillen. Ik merk dat ik nog steeds niet helemaal hersteld ben. Hoe lang zou ik hier moeten blijven staan? Hoe laat is het eigenlijk? Ze moeten wel opschieten anders mis ik nog mijn trein. Ik ga naast de voordeur staan. Een onverwacht schot bij binnenkomst. Ze doen de voordeur open en dan… hmm… dan zien ze Links liggen, dus weten ze dat ik er ben. Of ze komen via de achterdeur en ik sta fanatiek de verkeerde kant op te kijken. Ongezien snijden ze mijn keel door. Bovendien kan ik van dichtbij het geweer niet snel genoeg gebruiken.
Ik leg het wapen weer weg en neem mijn revolver in de hand. Vervolgens sleep ik Links uit het zicht, ik leg hem naast de vrouw in de keuken. Dan besef ik dat bij de deur gaan staan geen zin heeft; ik moet ook haar in de gaten kunnen houden. Of moet ik haar eerst van kant maken? Nee. Ieder schot zou de buurt kunnen alarmeren. Het verbaast me dat er nog niemand is gekomen. Ik ga weer zitten wachten in de stoel. Een sigaar zou het draaglijk kunnen maken.

De schemer is de enige komst. Tijd om te gaan. Teen halen en Edward uitleggen dat ik geen geld heb voor een treinkaartje. De vergelding komt een andere dag. Ik zal smeken nog een paar dagen te mogen werken. Als het moet tot ik de hospitaalkosten heb terugbetaald. Ik geef hem zijn revolver en start mijn avontuur volgende maand of over twee, misschien drie.
Teen staat al klaar bij de stalplaatsen van het station. Er is zeker een week overheen gegaan sinds de laatste keer dat we elkaar hebben gezien. Ik maak haar los en spring op haar rug. Ik zie de trein het station binnen komen rijden. Mannen, vrouwen en kinderen staan al bepakt en bezakt te wachten om in te mogen stappen. Bij het kaartjeshuis staan familieleden en vrienden te wachten op de aankomst van geliefden.
Wat een geluk! Aan de andere kant van het huis, net buiten de drukte, staan Rechts, Midden en de Vierde. Aan de riem van de Vierde hangt een buidel: mijn geld! Aan de andere kant van de riem hangt een revolver. Zo te zien is hij gepromoveerd.
Ik spring van Teen af en bind haar weer vast. ‘We gaan naar het Westen,’ fluister ik. Ik loop tussen de drukte naar het kaartjeshuis. Als de trein met een luid fluitsignaal kenbaar maakt dat de passagiers uit kunnen stappen, maak ik gebruik van de ontstane onrust door op het huisje te klimmen. De enkeling die het opgemerkt heeft, is me vergeten bij het weerzien van een geliefde.
Ik kruip naar de rand zodat ik de drie heren kan zien wachten aan de andere kant. Twee messen en een revolver. Ik heb drie kogels. De eerste is altijd raak, daarvoor heb ik tijd genoeg om te mikken. De andere twee gaan op goed geluk. De Vierde is de enige die terug kan schieten. Hij zakt ineen nog voor hij het schot gehoord heeft.
Rechts zoekt om zich heen naar de dader. Midden schreeuwt en wijst naar mij. Hij duikt naar de Vierde in een poging zijn pistool te pakken. Ik schiet nogmaals. Hij duikt weg, ik raak hem in zijn been. Rechts is verdwenen. Midden grijpt de revolver en richt. Ik ben hem voor. Drie kogels verspilt, twee doden.
Ik kom omhoog om een beter overzicht te krijgen; ik moet Rechts zien te grijpen. Ik klim van het huisje en loop naar de Vierde om zijn revolver te pakken. Dan hoor ik Rechts achter me. Hij rent naar me toe met het mes voor zich uit. Ik ben niet op tijd bij de tweede revolver, dus draai ik me naar hem toe om hem met mijn vuisten op te vangen.
Een knal. Hij zakt voor me ineen: dood. ‘Ik wilde toch nog even gedag komen zeggen.’ Edward staat achter me. ‘Ik vond het al niks dat je me zo liet gaan.’ Hij lacht: ‘Je begint naar een Amerikaan te klinken.’ Hij trekt de buidel geld van de riem en gooit hem naar mij. Hij wenkt met zijn hoofd. Hij heeft gelijk: ik moet opschieten. ‘Ik zorg er wel voor dat de vragen beantwoord worden.’ Hij doelt op de naderende agenten.
‘Eén voor de cowboy, en één voor de kameel.’ De kaartverkoper overhandigt me de treinkaartjes. ‘En niet treuzelen, jongen,’ adviseert hij. ‘Als je drie dode ratten vindt, weet je zeker dat er zich nog honderd schuilhouden.’ We gaan aan boord. Op het moment dat de trein wegrijdt, zie ik nog hoe Edward de autoriteiten probeert uit te leggen wat er gebeurd is. Het doorslaggevende argument, waardoor de ondervraging stopt, is een stapel dollarbiljetten. Mijn reis begint in een trein vol getuigen, van wie niemand iets heeft gezien.

De trein naar het Westen.pdf